Trang chủ
Quản lý

Chuyển đổi số và mô hình chính quyền hai cấp: Hướng đi mới nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về y tế tại Việt Nam

21/05/2026

Trong tiến trình cải cách bộ máy hành chính và xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo tinh thần các nghị quyết mới của Đảng và Quốc hội. Sự thay đổi này không chỉ tác động đến cơ cấu tổ chức hành chính mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện phương thức quản lý trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là y tế – lĩnh vực gắn trực tiếp với chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người dân.

Nghiên cứu của nhóm tác giả Nguyễn Thị Trang, Lê Khánh Huyền và Cao Thị Hòa đã phân tích những thay đổi trong quản lý nhà nước về y tế khi chuyển từ mô hình chính quyền ba cấp sang hai cấp tại địa phương, đồng thời đề xuất các giải pháp ứng dụng công nghệ số nhằm bảo đảm hiệu quả quản trị trong bối cảnh mới.

Theo nghiên cứu, việc tinh gọn bộ máy hành chính, giảm cấp trung gian và tăng cường phân cấp cho địa phương đang tạo ra cơ hội lớn để xây dựng hệ thống quản lý y tế linh hoạt, hiệu quả và minh bạch hơn. Tuy nhiên, khi cấp huyện không còn giữ vai trò trung gian trong quản lý chuyên môn y tế, áp lực điều hành và giám sát sẽ tập trung nhiều hơn về cấp tỉnh và cấp xã. Điều này đòi hỏi phải có những phương thức quản trị mới dựa trên dữ liệu số thay vì các quy trình hành chính truyền thống.

Nhóm tác giả cho rằng công nghệ số chính là yếu tố then chốt để lấp đầy khoảng trống quản lý phát sinh trong quá trình tái cấu trúc bộ máy. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), hồ sơ sức khỏe điện tử liên thông (EHR) và các nền tảng điều hành thông minh có thể giúp cơ quan quản lý giám sát hoạt động y tế theo thời gian thực, rút ngắn thời gian xử lý thông tin và nâng cao chất lượng ra quyết định.

Một trong những giải pháp được đề xuất là xây dựng Trung tâm điều hành y tế thông minh (P-IOC) tại cấp tỉnh. Hệ thống này cho phép tổng hợp dữ liệu từ các trạm y tế xã, trung tâm y tế khu vực và cơ sở khám chữa bệnh trên toàn địa bàn, tạo nên một nền tảng điều hành tập trung. Thông qua AI và phân tích dữ liệu lớn, cơ quan quản lý có thể phát hiện sớm nguy cơ dịch bệnh, theo dõi nhu cầu khám chữa bệnh, điều phối nhân lực và phân bổ thuốc men kịp thời.

Bên cạnh đó, nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của hồ sơ sức khỏe điện tử dùng chung và hệ thống khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine). Việc liên thông dữ liệu giúp người dân được chăm sóc sức khỏe liên tục ngay cả khi thay đổi nơi cư trú hoặc sử dụng dịch vụ tại nhiều cơ sở y tế khác nhau. Đồng thời, mô hình khám chữa bệnh từ xa giúp nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao cho người dân vùng sâu, vùng xa và các địa bàn sau sáp nhập hành chính.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đối mặt với nhiều thách thức như năng lực số của đội ngũ cán bộ cơ sở còn hạn chế, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ giữa các địa phương, nguy cơ mất an toàn dữ liệu và yêu cầu đầu tư lớn cho hệ thống công nghệ thông tin. Vì vậy, nhóm nghiên cứu kiến nghị cần đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số và xây dựng cơ chế tài chính bền vững cho quá trình chuyển đổi số y tế.

Theo các tác giả, quản lý nhà nước về y tế trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp sẽ chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành trên nền tảng dữ liệu số đồng bộ và quản trị thông minh. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị công, hướng tới xây dựng hệ thống y tế hiện đại, tinh gọn, hiệu năng và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.