Bốn dự án y tế tồn đọng đã đi vào hoạt động
Tại phiên thảo luận về tình hình phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước chiều 18/10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết trong năm 2026 và đầu năm 2027, Bộ tập trung tháo gỡ vướng mắc đối với 7 dự án tồn đọng của ngành, trong đó có Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2.
Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 7 gồm Đoàn ĐBQH thành phố Bắc Ninh và tỉnh Lâm Đồng chiều 18/10 (Ảnh: Lê Bảo)
heo Bộ trưởng, đến nay, 4 dự án đã bắt đầu hoạt động; 2 dự án đang được hoàn thiện, đầu tư máy móc để bàn giao cho khu vực phía Nam đưa vào sử dụng trong thời gian tới; dự án còn lại đã khởi công.
Việc đưa các công trình tồn đọng vào hoạt động là kết quả của quá trình xử lý nhiều vướng mắc kéo dài. Tuy nhiên, một nghịch lý vẫn tồn tại: có công trình đã phục vụ khám, chữa bệnh nhưng thủ tục giải ngân và quyết toán vốn đầu tư công chưa hoàn tất.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, vốn ngân sách nhà nước đã được bố trí, chủ đầu tư có nhu cầu thanh toán, song hồ sơ quyết toán chưa hoàn thiện khiến việc giải ngân gặp khó khăn. Điều này cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung của Bộ Y tế, bởi nguồn vốn lớn tập trung vào một số dự án tồn đọng có tổng mức đầu tư hàng nghìn tỷ đồng.
Trong khi đó, các dự án nhỏ có quy mô vốn thấp hơn nên không đủ bù đắp tác động từ những công trình lớn chưa thể hoàn tất thủ tục. Theo Bộ trưởng, tỷ lệ giải ngân vì thế chưa phản ánh đầy đủ tình hình triển khai và hiệu quả thực tế của các dự án.
Dự án kéo dài hơn 10 năm, hồ sơ quyết toán gặp khó
Lý giải nguyên nhân, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết các dự án tồn đọng lâu năm thường vướng mắc về pháp lý. Riêng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 đã kéo dài hơn 10 năm, khiến việc hoàn thiện hồ sơ gặp nhiều trở ngại.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại phiên thảo luận Tổ (Ảnh: Lê Bảo)
Theo Bộ trưởng, trong thời gian dài triển khai dự án, nhiều nhà thầu và nhân sự từng tham gia đã rời đi, thậm chí có người vướng vòng lao lý. Khi các bên liên quan không còn đầy đủ, việc xác minh khối lượng công việc đã thực hiện, bổ sung tài liệu và hoàn thiện hồ sơ quyết toán trở nên phức tạp.
Có trường hợp không còn người ký xác nhận hồ sơ, trong khi việc đối chiếu khối lượng thực tế phải dựa vào tài liệu của nhiều năm trước. Những vướng mắc này khiến công trình dù đã được đưa vào sử dụng vẫn chưa thể hoàn tất các thủ tục tài chính.
Theo quy định được Bộ trưởng nêu tại phiên thảo luận, khi hết thời hạn tạm ứng, nhà thầu phải hoàn thiện hồ sơ quyết toán, kèm tài liệu và xác nhận khối lượng thực hiện. Kho bạc Nhà nước chỉ có thể thanh toán khi hồ sơ đáp ứng yêu cầu pháp lý.
Bởi vậy, nhu cầu vốn của doanh nghiệp không đồng nghĩa với việc khoản thanh toán có thể được thực hiện ngay. Nếu hồ sơ chưa đủ căn cứ pháp lý, việc giải ngân vẫn phải chờ xử lý, dù công trình đã vận hành và phục vụ người dân.
Cần cơ chế xử lý những vướng mắc đặc thù
Từ thực tế các dự án y tế tồn đọng, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng không thể chỉ căn cứ vào tỷ lệ giải ngân để đánh giá hiệu quả đầu tư công. Một dự án chưa giải ngân hết vốn nhưng đã hoạt động vẫn có thể tạo ra giá trị phục vụ xã hội; nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân, kết quả thực tế này sẽ chưa được phản ánh đầy đủ.
Bộ Y tế đang tìm giải pháp hoàn thiện hồ sơ cho các dự án. Với những trường hợp không thể xử lý theo quy định hiện hành, Bộ trưởng cho rằng cần nghiên cứu cơ chế phù hợp để tháo gỡ các vướng mắc đặc thù.
Theo bà Đào Hồng Lan, cả nước hiện còn hơn 4.000 dự án tồn đọng. Việc rà soát, thanh tra, xác định sai phạm và xây dựng phương án xử lý mới là bước đầu; quá trình tháo gỡ để các dự án được tiếp tục triển khai, đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả vẫn còn nhiều khó khăn.
Thực tế này đặt ra yêu cầu phân biệt rõ giữa việc xử lý trách nhiệm đối với sai phạm và việc tìm giải pháp hoàn thiện thủ tục cho những công trình có thể tiếp tục khai thác. Việc tháo gỡ cần dựa trên căn cứ pháp lý, hồ sơ thực tế và kết quả xác minh, không thể vì mục tiêu đẩy nhanh giải ngân mà bỏ qua các yêu cầu về quản lý vốn đầu tư công.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhận định, nếu các điểm nghẽn về pháp lý, cơ chế và thủ tục được xử lý, nguồn lực đang bị đình trệ có thể được khơi thông, tạo thêm giá trị cho nền kinh tế. Với ngành y tế, việc hoàn tất các dự án tồn đọng không chỉ liên quan đến tiến độ giải ngân mà còn quyết định khả năng khai thác công trình, thiết bị và năng lực phục vụ khám, chữa bệnh của người dân.
Theo: Tạp chí sức khỏe cộng đồng