Nhằm góp phần giải quyết vấn đề này, nhóm tác giả Lê Quý Dương, Lê Lương Thịnh và Đào Thùy Hằng đã công bố nghiên cứu “Making Resilience Measurable: A Network-Based Framework for Vietnam’s Smallholder Agricultural Supply Chains in the Era of Digital Transformation” tại Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế về Công nghệ và Sức khỏe số – INCOTEH 2026. Nghiên cứu đề xuất một khung lý thuyết mới cho phép lượng hóa khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng nông nghiệp dựa trên khoa học mạng lưới và lý thuyết mạng xã hội.
Khác với cách tiếp cận truyền thống xem chuỗi cung ứng là một dòng chảy tuyến tính từ người sản xuất đến người tiêu dùng, nghiên cứu cho rằng chuỗi cung ứng nông nghiệp thực chất là một mạng lưới gồm nhiều tác nhân như nông hộ, thương lái, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến – phân phối. Trong mạng lưới đó, lợi ích, quyền lực và rủi ro không được phân bổ đồng đều mà phụ thuộc vào vị trí của từng tác nhân trong hệ thống. Khi một mắt xích quan trọng gặp sự cố, tác động có thể lan truyền tới toàn bộ mạng lưới theo cơ chế tương tự sự lây lan trong các hệ thống phức tạp.
Từ góc nhìn này, khả năng chống chịu không còn được hiểu đơn thuần là năng lực ứng phó của từng hộ nông dân, mà là thuộc tính nổi lên từ cấu trúc quan hệ của toàn bộ mạng lưới. Nghiên cứu đã chuyển hóa các khái niệm xã hội học như quyền lực, sự phụ thuộc và vốn xã hội thành những chỉ số mạng lưới có thể đo lường được, bao gồm mức độ tập trung quyền lực, chỉ số trung tâm, hệ số kết cụm và mức độ kết nối. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá khả năng chống chịu thông qua hai thành phần chính là độ vững cấu trúc (robustness) và khả năng phục hồi (recovery) của hệ thống sau các cú sốc.
Một đóng góp đáng chú ý của nghiên cứu là gắn kết lý thuyết mạng lưới với tiến trình chuyển đổi số nông nghiệp. Theo các tác giả, khi các tác nhân và dòng lưu chuyển hàng hóa được số hóa, cấu trúc mạng lưới chuỗi cung ứng có thể được quan sát và cập nhật theo thời gian thực. Điều này cho phép cơ quan quản lý và doanh nghiệp không chỉ đánh giá rủi ro sau khi khủng hoảng xảy ra mà còn chủ động nhận diện các điểm dễ tổn thương của hệ thống, từ đó đưa ra các biện pháp điều chỉnh sớm nhằm nâng cao năng lực thích ứng của chuỗi cung ứng.
Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của các chợ đầu mối như những “nút dữ liệu chiến lược” trong quá trình chuyển đổi số nông nghiệp. Việc định danh thương nhân, ghi nhận luồng hàng hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu giao dịch tập trung có thể tạo nền tảng cho việc giám sát cấu trúc chuỗi cung ứng trên quy mô vùng và quốc gia. Đây được xem là bước chuyển từ mục tiêu tối ưu hóa giao dịch sang quản trị cấu trúc mạng lưới – hướng tiếp cận mới trong quản trị nông nghiệp hiện đại.
Với cách tiếp cận liên ngành kết hợp khoa học mạng lưới, xã hội học kinh tế và chuyển đổi số, công trình không chỉ bổ sung cơ sở lý luận cho nghiên cứu về khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng nông nghiệp mà còn mở ra hướng ứng dụng thực tiễn trong xây dựng các hệ thống giám sát, cảnh báo sớm và hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.
Thông tin bài báo
Tên bài báo (ngôn ngữ: Tiếng Anh): Making Resilience Measurable: A Network-Based Framework for Vietnam’s Smallholder Agricultural Supply Chains in the Era of Digital Transformation
Tác giả: Lê Quý Dương, Lê Lương Thịnh, Đào Thùy Hằng
Đơn vị công tác:
-
Viện Nghiên cứu Truyền thống và Phát triển (TARDI)
-
Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng
-
Khoa Xã hội học và Công tác xã hội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Bài báo được công bố tại: Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế về Công nghệ và Sức khỏe số – INCOTEH 2026
Trang: 132 – 161 trong Kỷ yếu INCOTEH 2026
ISBN: 978-604-357-503-3 Nhà xuất bản: Nhà xuất bản Khoa học Tự nhiên và Công nghệ
Kỷ yếu điện tử: https://ebook365.vn/ky-yeu-hoi-thao-khoa-hoc-quoc-te-ve-cong-nghe-va-suc-khoe-so-2026-international-scientific-conference-on-technology-and-digital-health-2026-bGXXZW.html