Thực trạng đặt ra yêu cầu đổi mới
Theo khảo sát của Viện Công nghệ và Sức khỏe tại nhiều địa phương, phần lớn các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở hiện nay sử dụng nước uống đóng bình để phục vụ học sinh và giáo viên. Đây là giải pháp phổ biến do thuận tiện trong quá trình sử dụng và không yêu cầu đầu tư ban đầu lớn.
Tuy nhiên, khi áp dụng trong thời gian dài, mô hình này bộc lộ một số hạn chế. Nhà trường phải duy trì chi phí thường xuyên cho việc mua nước, vận chuyển, thay thế bình chứa và quản lý sử dụng. Chất lượng nước tại điểm sử dụng không chỉ phụ thuộc vào quy trình sản xuất mà còn chịu tác động của điều kiện vận chuyển, lưu kho, vệ sinh bình chứa và thiết bị lấy nước. Bên cạnh đó, việc sử dụng số lượng lớn bình nhựa cũng làm gia tăng lượng rác thải, chưa phù hợp với định hướng xây dựng trường học xanh và phát triển bền vững.
Những vấn đề trên đặt ra yêu cầu nghiên cứu các giải pháp công nghệ mới nhằm giúp nhà trường chủ động nguồn nước uống, giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả quản lý.
Giải pháp công nghệ từ nghiên cứu ứng dụng
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Viện Công nghệ và Sức khỏe (HETEC) đã nghiên cứu và phát triển Hệ thống lọc nước uống học đường HETEC RO-300, đồng thời xây dựng Giải pháp Nước sạch Học đường dành cho các cơ sở giáo dục thuộc cấp mầm non, tiểu học và trung học cơ sở.
Khác với các thiết bị lọc nước dân dụng, HETEC RO-300 được thiết kế theo mô hình cấp nước uống tập trung, sử dụng trực tiếp nguồn nước sinh hoạt của nhà trường làm đầu vào. Sau quá trình xử lý, nước được lưu trữ trong bồn chứa Inox SUS304 và phân phối đến các khu vực uống trực tiếp, bếp ăn bán trú hoặc chiết rót bình phục vụ nhu cầu nội bộ.
Mô hình này giúp nhà trường chủ động nguồn nước ngay tại cơ sở, giảm phụ thuộc vào nguồn nước uống đóng bình và nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống cấp nước hiện có.
Tích hợp nhiều công nghệ xử lý trong một hệ thống
HETEC RO-300 được phát triển theo hướng đồng bộ, tích hợp nhiều công đoạn xử lý trong cùng một module nguyên khối.
Nguồn nước đầu vào được xử lý qua cột trao đổi ion Cation nhằm làm mềm nước, tiếp tục đi qua cốc lọc tinh để loại bỏ cặn lơ lửng trước khi được đưa vào màng lọc RO. Sau quá trình thẩm thấu ngược, nước được bổ sung khoáng chất tự nhiên và cân bằng pH trước khi lưu trữ trong bồn chứa nước sạch.
Hệ thống sử dụng van điều khiển điện tử tự động hoàn nguyên vật liệu lọc bằng nước muối, kết hợp bơm tăng áp Inox đa tầng cánh và tủ điều khiển tự động, góp phần giảm thao tác vận hành thủ công và nâng cao tính ổn định của thiết bị.
Toàn bộ khung máy, cột xử lý và bồn chứa đều sử dụng Inox SUS304, phù hợp với yêu cầu về độ bền và vệ sinh trong môi trường học đường.
Hướng tới hiệu quả kinh tế và môi trường
Theo nhóm nghiên cứu, một trong những giá trị của mô hình nước uống tập trung là khả năng giảm chi phí sử dụng trong dài hạn. Thay vì duy trì việc mua nước đóng bình định kỳ, nhà trường có thể khai thác trực tiếp nguồn nước sinh hoạt hiện có sau khi được xử lý đạt yêu cầu.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, việc giảm sử dụng bình nhựa và hạn chế hoạt động vận chuyển nước thường xuyên cũng góp phần giảm phát sinh chất thải nhựa, giảm tiêu hao nhiên liệu và phù hợp với mục tiêu phát triển xanh.
Thiết kế module nguyên khối còn giúp việc lắp đặt, bảo trì và mở rộng công suất trở nên thuận lợi, phù hợp với nhiều quy mô trường học khác nhau.
Đồng hành cùng các địa phương triển khai Dự án Nước sạch Học đường
Song song với việc nghiên cứu, phát triển thiết bị, Viện Công nghệ và Sức khỏe xây dựng Giải pháp triển khai Dự án Nước sạch Học đường theo mô hình phối hợp giữa Viện, chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục.
Giải pháp bao gồm các bước khảo sát hiện trạng, tư vấn kỹ thuật, xây dựng phương án đầu tư, lắp đặt, chuyển giao công nghệ, đào tạo vận hành và hỗ trợ kỹ thuật sau đầu tư. Đồng thời, Viện triển khai chương trình hỗ trợ khảo sát miễn phí, tư vấn giải pháp và xem xét hỗ trợ một phần giá trị thiết bị đối với các dự án đáp ứng điều kiện của Chương trình.
Góp phần thực hiện các chủ trương về giáo dục và sức khỏe học đường
Việc nghiên cứu và phát triển Giải pháp Nước sạch Học đường được thực hiện trên cơ sở các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục, tăng cường chăm sóc sức khỏe nhân dân và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ phục vụ cộng đồng.
Trong bối cảnh Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035 đang được triển khai, việc đầu tư các hệ thống cấp nước uống an toàn tại trường học không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe học sinh và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, hiện đại.
Khoa học và công nghệ vì sức khỏe cộng đồng
Với định hướng nghiên cứu ứng dụng, Viện Công nghệ và Sức khỏe tiếp tục phát triển các giải pháp công nghệ phục vụ y tế dự phòng, môi trường và sức khỏe cộng đồng. Trong đó, Hệ thống lọc nước uống học đường HETEC RO-300 là một trong những sản phẩm tiêu biểu, hướng tới mục tiêu "đầu tư một lần, khai thác lâu dài, quản lý tập trung và phục vụ bền vững".
Trong thời gian tới, Viện sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương, cơ sở giáo dục và các tổ chức, doanh nghiệp để mở rộng triển khai Dự án Nước sạch Học đường, góp phần hiện thực hóa mục tiêu mỗi trường học có một hệ thống nước uống an toàn, vì sức khỏe học sinh và sự phát triển bền vững của ngành giáo dục Việt Nam.